Be Thankful!

రోజూ తగవుపడే తల్లిదండ్రులని చూశా
ఆ తగవుల్లో అల్లాడే పిల్లాడిని చూశా

ఇక కలిసి మెలగలేక విడిపోయిన భార్యాభర్తలని చూశా
మరి తానెటో తెలియని చంటిపిల్ల అయోమయం చూశా

తోడు లేని జీవితం గోడుని చూశా
తాడు లేని బొంగరం జాడని చూశా

గుక్క నీటికోసం పక్కూరెళ్ళే అక్కలని చూశా
ముద్ద కూటికోసం రెక్కచాచే డొక్కలని చూశా

బీటలువారి ఎండిన పొలంలో కన్నీరెండిన కళ్లని చూశా
ఏడాది కష్టం అప్పులపాలై చూరుకు ఊగిన తాళ్ళని చూశా

నియంత నిరంకుశత్వంతో కాలరాసిన హక్కులు చూశా
అంతర్గత కుమ్ములాటతో అంతరించిన శాంతిని చూశా

లేని ఉద్యోగం కోసం ఊరూరూ తిరిగే నిరుద్యోగిని చూశా
చాలీచాలని జీతంతో సతమతమయ్యే చిరుద్యోగిని చూశా

అంతులేని సంపద ఉన్నా తినలేని అభాగ్యం చూశా
అందలేని అందలమెక్కినా దూరమైన ఆనందం చూశా

పలకలేని నోటిని చూశా
వినలేని చెవులని చూశా
నడవలేని కాళ్ళని చూశా
చూడలేని కళ్ళని చూశా

తరచి చూస్తే..

లోకంలో లెక్కలేని ఈతిబాధలు ఎన్నెన్నో!
ఈదలేని భవసాగరాలు ఇంకెన్నో!

అంత బాధతో పోలిస్తే మనకున్నదెంత?
గుమ్మడికాయ ముందు ఆవగింజంత!

ఆ కొంత మరిస్తే, మనకింకెంతో ఇచ్చిన ఆ భగవంతునికి మనస్ఫూర్తిగా.. Thanks!

Happy Thanksgiving!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

మహాత్మా!

On his 150th birth anniversay, here is my tribute to the Great Soul.. a quick peek into his journey from Africa to Paradise!

(thrown off a train in South Africa)
నల్లగున్నావ్ ఇక్కడొద్దని
రైలు నుంచే గెంటి వేస్తే
మొండి ధైర్యం వెంట రాగా
పౌర హక్కుకు పోరు సలిపె!

(returning to India and becoming INC president)
సొంత గడ్డకు తిరిగి వచ్చి
జాతినంతా కూడ గట్టి
తల్లి భారతి స్వేచ్ఛ కోసం
నేత ఒక్కడు కదం తొక్కె!

(introducing non-voilence)
శస్త్రమెరుగని శాస్త్రముందని
ఉత్త చేతుల కొత్త యుద్ధం
మొదలు పెట్టిన సత్యమూర్తికి
వింత లోకం వంత పాడె!

(intensifying ‘swadeshi’)
స్వదేశి మంత్రం జపింప చేసి
విదేశి వస్తువు దహించి వేసి
ఖద్దరు వస్త్రం ధరించి చూపి
చరఖా చక్రం హసించి తిప్పె!

(getting jailed and conflicts in INC)
తెల్ల ఏలికల కర్కశత్వము
జైలు గోడల అంధకారము
సొంత గూటిన భేదభావము
ఆపలేదుగ స్వరాజ్య సంకల్పం!

(persisting non-voilence and ‘satyagraha’)
ఆవేశమే అహింసగ మారగ
ఆగ్రహమే సత్యాగ్రహమవ్వగ
‘ఆయుధం లేని యుద్ధమేంటని’
బెంబేలెత్తెను బ్రిటీషు రాజ్యం!

(‘Dandi’ march)
ఉప్పు మీదే పన్ను వేస్తే
ఉప్పెనల్లే జాతి ఎగసె
‘దండి’దాకా దండు కదలె
దొంగ దొరలింగ్లండు తరలె!

(freedom, separation and assassination)
స్వేచ్ఛ పొందిన జాతి తనువును
నిట్ట నిలువున చీల్చుతుంటే
అడ్డు తగిలిన జాతిపితనే
అంతమొంచెను అసుర సుతుడు!

(inspiring the world leaders)
ఆఫ్రికాలో జాతి పీడన అంతమైతే
అమెరికాలో పౌరహక్కులు అంకురిస్తే
ఎల్ల జాతులు శాంతి పంథా కోరుకుంటే
అవి నీవు వేసిన బాటలే! అది నీవు చూపిన మార్గమే!!

Speak the truth!
Seek the truth!!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

విక్రమార్కుడు 2019

ఈ ‘నేల’..
ఎప్పుడూ చూసినట్టులేదే!
ఎన్నడూ తాకినట్టులేదే!
ఎవ్వరూ నడిచినట్టులేదే!
చుట్టూ చిక్కటి చెట్లేవి?
అద్దాల పెద్ద మిద్దెలేవి?
అందాల వాగుల వంపులేవి?

అసలు నేనెక్కడ?

అల్లంత దూరాన అదేమి చెప్మా! చంద్రమా?
కొత్తగా వింతగా అంతకన్నా చందమేనే!
అంటే.. అంటే.. అది భూమా?
ఐతే.. నేనున్నదే చంద్రమా!

ఆహా.. ఈ క్షణం కోసమేగా ఇన్నేళ్ల నిరీక్షణం
ఈ రోజు కోసమేగా రోజులతరబడి ప్రస్థానం
నే చేరుకున్నా..  నిజంగానే చేరుకున్నా!
వింటున్నారా? వినబడుతుందా?

నేను బాగానే చేరానని, ఉన్నానని మీకు ఎలా తెలుపను?
వేల శాస్త్రవేత్తల కృషి వృధా కాలేదని ఎలా చెప్పను?
వందకోట్ల గుండెలకు వందనాలు ఎలా చెయ్యను?
‘ఆ నలుగురిలో’ మన దేశమూ ఒకటని ఎలా చాటను?

నాకు తెలుసు..
త్వరలోనే నన్ను వెతుక్కుంటూ మరో విక్రముడొస్తాడని
సవ్యంగా ముగించడానికి సవ్యసాచిలా దూసుకొస్తాడని
దేశ దేశాలకూ దిశా నిర్దేశం చేస్తాడని
శాస్త్రవేత్తలకు ‘చంద్రతత్వాన్ని’ బోధిస్తాడని
విశ్వశోధనకు మొదటి ‘మజిలీ’ తానౌతాడని!

అంతవరకూ, ఈ అనంత అంతరిక్షాన్వేషణలో నేను కొంతైనా సాధించానని ఆశిస్తూ, గర్విస్తూ.. జైహింద్!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

48 హేమంతాలు!

అమ్మానాన్నా..
మీ దాంపత్యం మాకు ఆదర్శం
మీ అనురాగం మాకు సుధాగానం
మీ మమకారం మాకు నయగారం
మీ ప్రేమ మాకు లాలి
మీ ముచ్చట మాకు జోల
మీ సహనం మాకు మార్గం
మీ శ్రమ మాకు పెట్టుబడి
మీ పొదుపు మాకు ఆస్తి
మీ త్యాగం మాకు ఫలం

కానీ..
మీ కలహం మాకు దుఃఖం
మీ నలత మాకు కలత
మీ బాధ మాకు వ్యధ
మీ మౌనం మాకు అగమ్యం
మీ కోపం మాకు భయం
మీ నష్టం మా వెంట
మీ కష్టం మాదంట
మీ బాష్పం మా కంట

అందుకే..
మీ అన్యోన్యం మా సంకల్పం
మీ ఆరోగ్యం మా కర్తవ్యం
మీ ఆనందం మా ఆశయం
మీ సౌఖ్యం మా లక్ష్యం

ఎన్నేళ్ళైనా తొలినాళ్లలా ఉండాలన్నదే మా ఆకాంక్ష!
మీ 48వ పెళ్లిరోజున ఇదే మా అందరి శుభాకాంక్ష!!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

ఓ భానుడా!

ప్రపంచ వింతల్లో ఓ వింత ఐన “Grand Canyon”లో, అద్భుతమైన సూర్యాస్తమయాన్నీ, సూర్యోదయాన్నీ చూస్తున్నప్పుడు నేను పొందిన అనుభూతికి అక్షర రూపమే.. ఓ భానుడా!

నిత్యం మండే జ్యోతివి నువ్వు
భూమి అంచున దివ్వెవి నువ్వు!
జీవకోటికి ప్రాణము నువ్వు
ప్రాణం కలిసే పరమాత్మవి నువ్వు!!

రోజూ వచ్చే వేళ, వెళ్ళే వేళ
తొంగిచూసే మబ్బుల కెంపు నువ్వు!
ప్రతి రోజూ జరిగే తంతే, కానీ
చూస్తూ వుంటే ఎంత వింతో.. నువ్వు!!

కొన్ని కోట్ల ఏళ్ళు గడుస్తున్నా
రోజూ వస్తావ్ రోజూ వెళ్తావ్!
అక్కడే వెలుస్తావ్ ఇక్కడే దాక్కుంటావ్
గతినే తప్పని శరణాగతి నువ్వు!!

అస్తమిస్తూ నిద్ర పొమ్మనేది నువ్వు
ఉదయిస్తూ మళ్లీ లెమ్మనేది నువ్వు!
జీవకోటి ఎప్పుడు ఏం చెయ్యాలో
చెప్పకనే చెప్పేది నువ్వు!!

గ్రహగతులను నిర్దేశించేది నువ్వు
ఆరు ఋతువులను శాసించేది నువ్వు!
ప్రాణికోటికి ఎప్పుడు ఏం కావాలో
దూరానున్నా దగ్గరుండి చూసేది నువ్వు!!

ఉషా కిరణాల తుషారం నువ్వు
చంద్రుడు రువ్వే క్రాంతివి నువ్వు!
మరో రేపటి కోసం
మళ్లీ ప్రజ్వలిల్లే అఖండజ్యోతివి నువ్వు!!

కనపడని దేవుళ్ళు ముక్కోటి ఉన్నా
రోజూ కనపడే ఒకేఒక్క దైవం నువ్వు!
భానుడివి నువ్వు!!
సూర్యభగవానుడివి నువ్వు!!!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

My Valentine!

ఐదునే అగుపించింది.. చూపు తిప్పుకోలేకపోయా!
ఏడున ఎదురైంది.. అడ్డు తప్పుకోలేకపోయా!
పదిలో పక్కనే కూర్చుంది.. కానీ, నోరు విప్పలేకపోయా!

ఇంటర్ లో ఇంటెదురే.. తుంటరి ఆలోచనలెన్నో!
కోచింగ్ లో కంటెదురే.. కొంటె చూపులెన్నో!
కాలేజ్ మొత్తం  కళకళే.. కానీ, పోటీలో గుంపులెన్నో!

పక్కింట్లో పారిజాతం.. రోజంతా కంటికింపు!
వీధిచివర్లో విరజాజి.. మనసంతా గుబాళింపు!
ఊరి నిండా తామరలు.. కానీ, అడుసుకి జడిసి మనసుకి మందలింపు!

బస్సులో పక్కసీటే.. శబ్దం కాదది సంగీతం!
రైల్లో ఎదురు బెర్తే.. వేగం కాదది నా గుండెచప్పుడు!
ప్రతి ప్రయాణంలోనూ ప్రణయమే.. కానీ, గమ్యమెప్పుడూ అర్ధంతరమే!

అలా పాతికేళ్లుగా అందీ అందని ప్రేమామృతాన్ని
నాకు జీవితాంతం అందించేలా నా సొంతమైన నువ్వే.. My Valentine!

Happy Valentine’s Day!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

దీపావళి

కాకరొత్తులు కాలుస్తూ
చిచ్చుబుడ్లు వెలిగిస్తూ
టపాకాయలు పేలుస్తూ
భూవిష్ణు చక్రాలు తిప్పుతూ
ఇంటిముందు దీపాలు వీధిలోని చీకటిని తరుముతుంటే
ఇంటింటా దీపావళి!

నరుడిలోనే నరకుడు
మానవుడిలోనే మాధవుడు
మనలోని నరకుణ్ణి మనలేని అసురుణ్ణి చేస్తూ
మనలోని మాధవుడు ప్రతి ఏటా ప్రయత్నిస్తే
ఏటేటా దీపావళి!

ప్రమాదాలతో కాక, ప్రమోదాలతో మీరీ పండుగ చేసుకోవాలని ఆశిస్తూ
దీపావళి శుభాకాంక్షలు!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

రక్షాబంధనం

జగమంతటికీ శ్రీరాముడే రక్ష
చెల్లికి మాత్రం అన్నయ్యే శ్రీరామరక్ష!

అన్నయ్యకి తాను చెల్లి
తమ్మునికైతే ఆమే తల్లి!!

ఆ అనుబంధాన్ని గుర్తు చేస్తూ, సోదరభావాన్ని పెంచేదే రక్షాబంధనం!!!

అన్నాచెల్లెళ్లకి, అక్కాతమ్ముళ్ళకి,
ఆడవాళ్ళని అక్కాచెల్లెళ్ళుగా భావించే అన్నాతమ్ముళ్ళకి
రక్షాబంధన శుభాకాంక్షలు!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

భవానీపేట

కనుచూపు మేరలో పచ్చదనం
కాలుష్యం దరిచేరని వాతావరణం

ముంగిట్లో పూల మొక్కలు
పెరట్లో పళ్ళ తోటలు

ఇంటి ముందే సాగర కాలువ
ఆమడ దూరంలో సంగమ చెరువు

కల్తీ కలవని పాలూ పెరుగు
మందే ఎరుగని పళ్ళూ కూరలు

అప్పుడే పట్టిన చేపల పులుసు
అక్కడే కత్తిన నాటుకోడి వేపుడు

నిన్నే తెంచిన బీర కూర
మొన్నే ఈనిన గేదె జున్ను

సన్నగా తురిమిన లేతకాకర
మెత్తగా నూరిన కరివేపాకు

గడ్డ పెరుగు
కొసరి వడ్డన

ఆహా! స్వర్గం మరెక్కడో లేదు
నిజామాబాదుకు పడమర
పాతిక కిలోమీటర్ల దూరాన
పల్లెంపాటివారి ఆతిథ్యంలో!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

యూసమేట్టి – జలపాతాలు

ఈ దేశంలో అట్టి పార్కు మరోటి లేదని
ఎంతోమంది నాకు పట్టి పట్టి చెప్పగా
చిన్ననాటి స్నేహితులతో జట్టుకట్టి
ఓ మినీవాను బాడుగ కట్టి
పట్టుమని మూడు గంటలైనా గడవకముందే
చేరుకున్న ఆ చిట్టడవే
కట్టి పడేసే అందాల యూసమేట్టి యూసమేట్టి

పార్కునంతా కలియ జుట్టి
మిట్టమధ్యాహ్నమైనా సరే
పట్టువదలని విక్రమార్కుల్లా
దట్టమైన చెట్టు నీడల సాయంతో
మెట్టు మెట్టు ఎక్కుతూ
ఎట్టకేలకు కొండపైకి చేరుకుంటే
కళ్ళకు కట్టిన ఆ ఎత్తైన జలపాతాలతో
నిరంతరం ఘోషించే యూసమేట్టి యూసమేట్టి

ఉరుకుల పరుగులతో బిరబిర జారే జలపాతాలను చూసినప్పుడు జాలువారిన ఈ చిరుకవితే: జలపాతాలు

కరిగే మంచు ఉరికే నీరు
మానవజాతికి వెలుగును ఇచ్చే శక్తిని దాచుకు
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

మింటిని వదిలి నేలకు ధారగ
శిలలను నురగల అభిషేకించగ
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

ఎగసే తెంపరి తుంపర మేఘం
తెల్లని మబ్బుకు బాటలు వేయగ
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

నురగల పరుగుల వేగం పెరగగ
చెట్టూ పుట్టా రాయీ రప్పా అన్నీ కలుపుకు
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

కొండను చీల్చుకు బండను పెగల్చుకు
వచ్చే తొలకరి మొక్కలకాయువు పోస్తూ
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

నిటారు చెట్లే నిలువెత్తు సాక్షిగ
దశదశాబ్దాల నిరంతర ప్రవాహమై
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

కొండలైన కరిగేలా బండలైన జారేలా
ప్రతాపాల ప్రవాహమై అలుపెరగక
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

అడ్డొచ్చే రాయెంతెత్తుంటే అంతెత్తుకు లేస్తూ
మొండి కొండలను తప్పుకు పోతూ ఏదేమైనా
పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

అందాల మకరందాల నిలయమే కాదు.. ఎన్నో జీవితసత్యాలను కూడా నర్మగర్భంగా చెప్పే యూసమేట్టి యూసమేట్టి!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here..

సంక్రాంతి

పల్లెలు వదిలి పట్నాలెళ్తే, అవి ఉద్యోగాలు!
పట్నాలు వదిలి పల్లెలకొస్తే, అవి పండుగలు!
సాలుకి ఒకసారైనా ఊరంతా కలిస్తే, అదే సంక్రాంతి!
పల్లెకు పూర్వ వైభవం తెచ్చే ఆ క్రాంతే, మకర సంక్రాంతి!

మీ ఊళ్ళో ఉన్నా ఏ ఊళ్ళో ఉన్నా, ఈ సంక్రాంతి మీ ఇంట సుఖశాంతుల క్రాంతులు విరజిమ్మాలని ఆశిస్తూ..

సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు – 2017

నాలాంటి ఒక సగటు తెలుగు భాషాభిమానికి, ఇలాంటి వేడుక ఒక పండుగతో సమానం!
దీనిని ఇంత అట్టహాసంగా జరిపించటం ఆశ్చర్యకరం!
అలాంటి వేడుకని ప్రత్యక్షంగా తిలకించే అవకాశం రావటం నా అదృష్టం!
తెలుగు భాష సంరక్షణకి ఎవరు నడుం బిగించినా, అది అభినందనీయం!

ఇంత పెద్ద వేడుకలో చిన్న చిన్న పొరపాట్లు సహజం, క్షమార్హం!
కానీ, భాషకి ప్రాంతీయతని ఆపాదించడం అన్యాయం!
ఎల్లలు లేని భాషకి గిరి గీయాలనుకోవడం మూర్ఖత్వం!
పోతన, సోమన, కాళోజీ, సినారె, దాశరధి, సురవరం..
ఇదివరకూ నాకు తెలుగు కవులుగానే పరిచయం..
కానీ, వారు తెలుగు కాదు.. తెలంగాణా కవులని చెప్పిన సదరు సభా నిర్వాహకుల నిర్వాకం, ఆ మహా కవులని అవమానపరచడం!
మరెందరో తెలుగు సాహితీవేత్తలని ప్రాంతీయవాదంతో ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా విస్మరించడం, తెలుగు సాహిత్యాన్ని అగౌరవపరచడం!

ఆంగ్లగాలికి రెపరెప లాడుతున్న తెలుగుదివ్వెను కొండెక్కకుండా చూసుకోవడం మనందరి కర్తవ్యం!
అందుకు, తెలుగుకు రెండు చేతులైన రెండు రాష్ట్రాల పరస్పర సహకారం ఎంతైనా అవసరం!
ప్రాంతీయతత్వాన్ని పక్కనపెడదాం, అధికారమదాంధులకి సరైన దారి చూపుదాం!
కమ్మనైన అమ్మ భాషని కాపాడుకోవటానికి చేయి చేయి కలుపుదాం.. సభలను మరచి, ప్రాంతాలకతీతంగా!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

హారర్వే!

హ్యూస్టన్ పై హార్వే చాచిన కోరలు
గాలీ వానల ఉధృత హోరులు
గోదారులుగా మారిన రాదారులు
సాయానికై ఎందరో అర్రులు
అందించిన మరెందరో వీరులు
ఐనా, రాబందుల్లా కొందరు చోరులు
ఆందోళనలో నగర పౌరులు!

ఎండిన గ్యాసు బోరులు
వాహనదారులంతా బేజారులు
బంకుల్లో బారులు తీరిన కారులు
ఇబ్బందుల్లో ఇంకెన్నో ఊరులు!

ప్రకృతికెందుకో మనపై అంత గుర్రులు
శ్రుతిమించామనేమో, ఆ చిర్రు బుర్రులు!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

ఎవరు మృగం?

పులంటే భయం
తొండంటే జుగుప్స
పామంటే వణుకు
తోడేలంటే బెదురు
ముంగీసంటే కంగారు
ఒంటెఅంటే వాసన
గాడిదంటే చులకన

కానీ..

వాటిని కలిశాక
ఒళ్లో ఆడించాక
తలపై తడిమాక
మెడపై నిమిరాక
ఆపై ముద్దాడాక
ఇంకేముంది..
జంతుప్రేమంటే ఇదికాక!COLLAGEఅలా సరదాగా గడిపాక
అటుపై ఇంటికి వచ్చాక
ఆ రాత్రి..

ఎందుకో నా కళ్ళల్లో పదేపదే మెదలు
పులిపిల్ల మొఖంలో ఏదో దిగులు
మనసులో మొదలైన చిన్న గుబులు
అనుమానంతో ఓసారి చేశాను గూగులు
జంతుశాలలన్నీ మహా పెద్ద స్కాములు!

పరిరక్షణ పేరుతో
క్రమశిక్షణ సాకుతో
స్వేచ్ఛను హరించే
నిర్దయతో బంధించే
మనుషులంటే.. మహా కోపం
మనమే వాటిపాలిట శాపం!

ఇంత చిన్న బోనులో అంత పెద్ద పులా?
అదీ జీవితాంతం! ఎలా?
మనిషా.. పులా? ఎవరు మృగం?

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

 

ఏమంత కష్టం?

కష్టనష్టాలకోర్చి సంపాదించుకున్న కంప్యూటర్ ఉద్యోగాలూ
ఆ సంపాదననే నమ్ముకుని బోలెడంత అప్పుచేసి కొన్న ఇల్లూ
పిల్లవాడి భవిష్యత్తుకై కన్న కలలూ, పెంచుకున్న ఆశలూ
చుట్టూ చెంతగా, అండగా ఉన్న స్నేహితులూ
ఇక్కడే స్థిరపడొచ్చని ఒక్కొక్కరుగా వచ్చి దగ్గరైన బంధువులూ
వాళ్ళతో తరచుగా జరిపే విహారాలూ, వినోదాలూ..

ఒక్కసారిగా.. “మీవి కాదం”టే.. “మీరు వద్దు, పో పొమ్మం”టే
ఎంత కష్టం, ఎంత నష్టం?

ఉద్యోగాలు లాగేసుకుంటున్నారంటూ, ఆస్తులు కూడబెట్టుకుంటున్నారంటూ
తమ సంస్కృతిలో కలవట్లేదంటూ, మీ వేషభాషలు వదలట్లేదంటూ
కల్లబొల్లి మాటలతో, సాధ్యంకాని వాగ్దానాలతో
కొందర్ని మభ్యపెట్టి, మరెందర్నో భయపెట్టి
నిద్రపోతున్న ప్రాంతీయతత్వాన్ని మేల్కొలిపి, రెచ్చగొట్టి
అందలమెక్కి, అధికార మదంతో, అదే పనిగా వేధిస్తూ..

మీరు వలసదారులు, తిరిగి పొండం”టుంటే,
ఎంత కష్టం, ఎంత నష్టం?

నాడు ఆంధ్ర రాష్ట్రం.. నేడు పడమర దేశం.. ఏముంది పెద్ద భేదం?

నా దేశంలో, నాది అనుకున్న భాగ్య నగరంలో, అవన్నీ సహించిన నాకు..
నాది కాని ఈ దేశపు పరాయి పొగరుమోతుల పాలనలో, ఇవన్నీ భరించడం.. ఏమంత కష్టం?

నిరంతర వైషమ్యాలతో నుండగా జనులెల్ల
కాదా వసుధైక కుటుంబం ఓ కల్ల!

If you find reading Telugu difficult, listen to my audio right here.

ళుల్లు

ప్రేయసీ ప్రియులు. కాఫీ షాపు. చేతుల్లో చేతులు. కళ్ళల్లో కళ్ళు.

“రవీ.. నీకు అన్నిటికంటే ఏది ఇష్టం?”
“కల్లు..”
“ఛీ.. తాగుతావా?”
“ఆ కల్లు కాదు.. నీ కల్లు
“ఓహో”
“మరి.. నీకేమంటే ఇష్టం?”
“కలలు..”
“ఏం.. కంటావా?”
“అవి కాదు.. కలు, arts”
“ఆహా”

‘దొందూ దొందేరా కొందప్పా’.. అనుకున్నాడు అటుగా వెళ్తున్న ఓ తెలుగు పంతులు.

*****

తల్లిదండ్రులు. పిల్లల్ని కొత్తగా ‘మనబడి’లో చేర్చారు.

“hi, కల్యాన్!”
“hey, కిరన్!”
“మీ వాన్ని కూడా ఇక్కడ join చేసారా?”
“’మనబల్లో’ join చేస్తే తెలుగు బాగా వస్తుందని, వాల్లూ వీల్లూ చెప్తే..”

‘పిల్లలు కాదు.. మీరు చేరాలి ముందు’, టీచర్ గారి స్వగతం.

*****

పిల్లలు. అదే పనిగా వాదించుకుంటున్నారు.

“నువ్వే wrong..”
“కాదు.. నువ్వే wrong..”
ఇంతలో అటుగా వచ్చిన నాన్న.. “ఏంట్రా గొడవ?”
మొదటివాడు, “నువ్వు చెప్పు డాడీ.. house కి plural ఏంటి?”
“houses..”
“ఉహు.. తెలుగులో చెప్పు”
ఇంతలో రెండోవాడు.. “నేను చెప్తాను డాడీ, ‘ఇల్లు’”
వీడూరుకోడుగా, “కాదు, నువ్వు wrong, అది.. ‘ఇల్లు’”
ఇద్దర్నీ ఆపమన్న నాన్న.. “మీ ఇద్దరూ wrong.. అది.. ‘ఇల్లులు’”

*****

“ళ” – మన భాషకు ఎంతో ప్రత్యేకం.
ప్రత్యేకహోదా ఎలాగూ రాదు, కనీసం ప్రత్యేకతనైనా కాపాడుకుందాం!

భలే మంచి రోజు

సగం మూసిన కిటికీ తెరల నుంచి బారెడు పొద్దెక్కిన సూరీడు నిద్దర లేపుతుంటే,
బద్ధకం కూడా ఇంత హాయిగా ఉంటుందా?” అరుదుగా తప్ప ఇలాంటి అవకాశం రాని నేను,
పక్కపై ఇంకాసేపు దొర్లితే  తప్పేంట’నుకుంటున్నపుడు,
దిండుపై రాలిన జుట్టు రాబోయే దశాబ్దిని గుర్తు చేయగా,
తాపత్రయ పడే అర్ధాంగి తయారుచేసిన ఉల్లిపాయ గుజ్జుతో కాబోయే అరగుండుని కప్పేసి,
తలపై ఉండనిది ముఖంమీద మాత్రం ఎందుక’ని, కసితో క్షవరించి, ఆపై తలంటి,
నువ్వు.. నువ్వు.. నువ్వే.. నువ్వు..’ లాంటి మైమరపించే పాటలు వింటూ,
ముద్దపప్పూ ఆవకాయ గోంగూర నోరూరించగా వాటినీ అంతే ఇష్టంగా తింటూ,
ఎప్పుడూ ముక్తసరిగా మూడు ముక్కలు మాత్రమే మాట్లాడే అలవాటుని కాదని,
ఏకంగా రెండు గంటలు తనివి తీరా తల్లిదండ్రులతో స్కైపించి,
వాట్సాపు వాడకంలో వారెంత వెనకబడ్డారో గ్రహించి, అదెలా వాడాలో వివరించి ముగించే సరికి,
ఖాళీగా ఉన్న టీవీ.. “మరి నా సంగతో?” అని నన్ను దీనంగా అడగ్గా,
ఎన్నాళ్ళనుంచో చూద్దామనుకున్న ‘ఓపెన్ హార్ట్ విత్ ఆర్కే’లు గుర్తుకు వచ్చి,
వాటిని ఒక్కొక్కటిగా చూస్తున్నప్పుడు,
అనుభవం నేర్పే పాఠం, విజయం వెనుక పోరాటం, కుటుంబంకోసం పడే ఆరాటం
దాదాపు అందరి జీవితాల్లోనూ అగుపిస్తుండగా,
దాదాపు నాలుగు గంటల నుంచీ కళ్ళార్పకుండా చూస్తున్నానని, ఫోనులో వచ్చిన ఓ మెసేజ్ తట్టి చెప్పగా,
రేపటి ‘ఫాదర్స్ డే’ ని ఇవ్వాళే జరుపుకుందామని పిలిచిన స్నేహితులతో సరదాగా కాసేపు గడిపిన నాకు..
భార్యాపిల్లలు ఊళ్ళో లేని లోటుని పూరించి, మరిపించిన ఈ రోజు..

భలే మంచి రోజు!

శ్రీ దుర్ముఖి నామ ఉగాది శుభాకాంక్షలు

తీపి, పులుపు, ఉప్పు, కారం, చేదు, వగరు – ఉగాది
ప్రేమ, సరసం, నమ్మకం, చురక, తగువు, అలక – కాపురం
ఆరోహణం, విరోధం, విరామం, ఊడిగం, విరమణం, అవరోహణం – ఉద్యోగం
సంతోషం, ఉల్లాసం, సుఖం, కోపం, దుఖం, కష్టం – జీవితం

అన్నీ సమపాళ్ళల్లో తీసుకున్నప్పుడు, ప్రతిదీ పండుగే, ప్రతిరోజూ ఉగాదే!

అభిరామ దశకం

పదో ఏడు. పిల్లాడు పెద్దాడయ్యే ఈడు.
బాల్యానికి దూరమౌతూ కౌమారానికి చేరువౌతుంటే..
అమాయకత్వమే తప్ప మరేదీ తెలీక, పరిచయంలేని మరో ప్రపంచం వైపు పరుగుపెడుతుంటే..
ఓ తండ్రి ఇచ్చే సూచన, దీవెన, బహుమానం.. అభిరామ దశకం.

పెద్దలని గౌరవించు.. పద్ధతులని పాటించు!

అల్పులని ఆదరించు.. తప్పులని మన్నించు!

ఉన్నదాన్ని అనుభవించు.. లేనిదాన్ని విస్మరించు!

ప్రతిభని గుర్తించు.. ఈర్ష్యని త్యజించు!

పరిసరాలని గమనించు.. కీడెంచి మేలెంచు!

మనసుని మందలించు.. బుధ్ధిని బుజ్జగించు!

నిరంతరం శ్రమించు.. లక్ష్యాన్ని సాధించు!

కష్టాన్ని అధిగమించు.. సంతోషాన్ని పంచు!

ప్రకృతిని ప్రేమించు.. జీవకోటిని రక్షించు!

పదోఏటిని స్వాగతించు.. పదిరెట్లు జీవించు!

సముద్రమెంత?

మొదటి సారి మహా సముద్రయానం చేసిన నాకు, అదో పెద్ద వింత
విశ్వమంటే తెలీని నాకు, బహుశా సముద్రమే విశ్వమంత

అన్ని వైపులా నీరే కనపడుతుంటే, ఆదీ అంతమూ లేదేమో అన్నంత
సుదూరానికి చూస్తుంటే, ఆకాశపుటంచుల్ని తాకుతున్నంత

ముందుకేమో చేరుకోలేనంత, వెనక్కేమో తిరిగి వెళ్ళలేనంత
గంట కునుకు తర్వాత లేచి చూసినా, ఒక ఇంచు కూడా కదలనంత

ఎంత దిగినా, లోతెంతో తెలియనంత
భూమి అంటే నీరేనేమో, నేల కాదేమో అన్నంత

సుడులు తిరిగే నీటిని చూస్తే, ఓ ప్రళయ మంత
ఊయలలూగే అలలను చూస్తే, మనసంతా ఓ పులకింత

ఎప్పుడూ నేలపై ఉండే నాకు, గోళాన్తర వాసమే ఇదంతా
నేల చాలని మనకు, నీరు కాదా మరో చెంత

ఇంతటి విశాల సముద్రమ్ముందు, అసలు నువ్వెంత నేనెంత
నీదీ నాదని  పంచుకోవాలనుకునే అల్పులమే కదా మనమంతా

ఓ బొజ్జ గణపయ్య

ఓ బొజ్జ గణపయ్య నీ దండు మేమయ్య
నీ పండుగంటేను మాకెంతొ ప్రియమయ్య!

ఉత్తరము దక్షిణము తూరుపూ పడమరయును
నీ భక్త జనకోటి మెండుగా ఉన్నాము!

అమెరికా ఇంగ్లండు జాపాను యూరప్పు
ఏ దేశమేగినా నీ పూజ నిష్ఠగా చేసుకొనుచున్నాము!

మూడైన ఐదైన ఏడైన ఎన్నైన
ప్రతి రాత్రి ఓ నవరాత్రి లాగున
నిత్య హారతి నీకు పట్టిస్తు ఉన్నాము!

నేరేడు మారేడు వెలగ తాంబూలమూ
ఏదున్న లేకున్న అన్నియూ మీరనుచు
ఉన్నవే భక్తితో పత్రిగా చేసితిమి!

కుడుములూ ఉండ్రాళ్ళు చలివిడీ వడపప్పు
చేయడము రాకున్న తీరికే లేకున్న
అన్నమూ పప్పుయే నైవేద్యమిచ్చాము!

శ్లోకాలు పద్యాలు పూజలూ మంత్రాలు
అర్ధమే కాకున్న శ్రద్ధతో చదివాము
చదవడమే రాకున్న బుద్ధిగా విన్నాము!

పిల్లలైతేమి పెరిగి పెద్దయితేమి
ఆంగ్లమైతేమి ఆంధ్రమైతేమి
అందరితొ పూజ చేయించినాము!

ఓ బొజ్జ గణపయ్య నీ దండు మేమయ్య
తప్పుజరిగితె మమ్ము మన్నించుమయ్య
విఘ్నములె రాకుండ దీవించుమయ్య!

మన తరమే

I recently overheard a conversation of two college-going Telugu-speaking youth and it went something like this..

“నిన్ననే afternoon show కి వెళ్ళా. నువ్వు?”
“నేను two days back already చూసేశా. taking మాత్రం super గా ఉందిరా. every scene లో richness కనపడింది. particular గా war sequence ఐతే ultimate.”
“నాకైతే background music mind blowing. one or two songs కూడా బానే ఉన్నాయి.”
“water fall backdrop scene కూడా బానే ఉంది కాని, కొంచెం unrealistic గా feel అయ్యాను.”

“అక్కడక్కడా కొన్ని silly mistakes. అవి కూడా avoid చేస్తే ఇంకా better గా ఉండేది.”
“climax కూడా interval లాగా తీసి tension పెడుతున్నాడు. overall గా ఐతే, movie super.”
“..”
“..”

ఇలా వాళ్ళ సంభాషణ నడుస్తూ ఉండింది. ఆ cinema గురించో, లేదా వాళ్ళ అభిప్రాయాల గురించో చర్చిండం నా ఉద్దేశం కాదు. ఎవరి అభిప్రాయాలు వాళ్ళవి. గౌరవిద్దాం.

ఐతే, ఎవరూ గమనించని, బహుశా ఎవరూ చర్చించని, నాకు బాగా నచ్చిన, విషయం ఒకటుంది.. ఆ cinema లో మొత్తం మీద ఎక్కడా కూడా ఒక్క english పదం కూడా వాడలేదు.

“అందులో వింతేముంది? అది రాజుల కాలం నాటిది కాబట్టి, అందులో english వాడాల్సిన అవసరమే రాలేదు.” అని అంటారా? అవును. అసలు english వాడే అవకాశమే లేదు. కానీ, అదే cinema గురించి మనం మాట్లాడుకునేటప్పుడు మాత్రం అటూ ఇటూ కాని భాషతో రెండు భాషల్నీ చిత్రవధకి గురిచేస్తున్నాం. కాదంటారా?

ఆ సంభాషణని మరో సారి గమనించండి. తెలుగు పదాలకంటే అరువు పదాలే ఎక్కువ కనపడుతున్నాయి. మన పదాలకోసం వెతుక్కోవలసి వస్తోంది. కానీ వినటానికి ఎంత సాధారణంగా తెలుగు లాగా అనిపిస్తోందో కదా!

మీరెప్పుడైనా ఇద్దరు బెంగాలీలు మాట్లాడుకుంటుంటే విన్నారా? ఒక్క ముక్కైనా మనకర్ధమవుతుందా? ఇక ఇద్దరు తమిళులు మాట్లాడుకుంటుంటే, అసలు అది తమిళమో మలయాళమో కూడా అర్ధం కాదు. అదే ఇద్దరు తెలుగు వాళ్ళు మాట్లాడుకుంటుంటే మాత్రం, కాసింత english వచ్చిన ఎవరికైనా ఇట్టే అర్ధం అవుతుంది.

గ్రాంధికం నుంచి వాచకం, వాచకం నుంచి జానపదం, జానపదం నుంచి వాడుకపదం. తరానికీ తరానికీ భాష కొంత రూపాంతరం చెందడం సహజం. కానీ, అంతరించి పోయేంతగా మార్పు చెందడం, అసలు తరచుగా వాడే కొన్ని ఆంగ్ల పదాలకి తెలుగు అర్ధం తెలీనంతగా మాయమవటం, మన దురదృష్టం. మనం చేసుకుంటున్న పాపం. మన తరం చేస్తున్న నేరం.

“మన తరమా?” అవును, కచ్చితంగా మన తరమే. తెలుగు సినిమాలలో వాడే తెలుగును గమనిస్తే, డెబ్బై ఎనభై ఏళ్ళ నాటి తెలుగు ఒక్క సారిగా భ్రష్టు పట్టి పరభాషా పంకిలమవటం, కేవలం మన తరంతోనే మొదలైంది. ఇప్పుడు పరాకాష్ఠకు చేరింది. కారణాలు కర్ణుడి చావుకున్నన్ని. కానీ, బాధ్యులం మాత్రం మనమే.

వేమన పద్యాలూ, సుమతీ శతకాల వంటి అందరికీ (ఒకప్పుడు)అర్ధమయ్యే సూక్తి సంపదని ముందు తరాలకి అందించాలంటే, ముందుగా తెలుగుకు పట్టిన తెగులుని వదిలిద్దాం. This is not against speaking English language. I respect that language, for that matter, every language. తెలుగు వాక్యాలలో ఆంగ్ల పదాలు, ఇంట్లో అందమైన చెక్క దూలాలకి పట్టే చెద పురుగులు. అరికట్టకపోతే, ఇంటి దూలాలనీ చివరికి ఇంటినీ నాశనం చేస్తాయి. కాబట్టి, తెలుగులో మాట్లాడేటప్పుడు కేవలం తెలుగు పదాలనే వాడదాం, ఆంగ్ల పదాల వాడకాన్ని తగ్గిద్దాం, మన ఇంటిని కాపాడుకోవటానికి మన వంతు ప్రయత్నిద్దాం, భావి తరాలకి సొంత ఇంటి సౌందర్యాన్ని చెక్కు చెదరకుండా అందిద్దాం.

“ఇది సాధ్యమేనా? అంతా తెలుగులోనే మాట్లాడాలంటే కొంచెం ఎబ్బెట్టుగా ఉండదా?”. ఎందుకుంటుంది? ఆ సినిమా చూస్తున్నంతసేపూ, ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా ఎబ్బెట్టుగా అనిపించిందా? అచ్చ తెలుగు సినిమా ఆరు వందల కోట్లు సంపాదించడం సాధ్యమైనప్పుడు, తెలుగు వాళ్ళు అచ్చ తెలుగులో మాట్లాడుకోవటం కూడా సాధ్యమే. అది మన తరమే!

బామ్మ – మనవడు : Land of opportunities

బామ్మ: “హలో”
మనవడు: “యేమిటే, ఈ టైంలో..”
బా: “నిద్రపొయ్యావా? సరేగానీ, మరి.. మన డల్లాస్ నాగేశ్వర్రావ్ గారి మనవడి కొడుకు పుట్టినరోజు రేపు చేసుకుంటున్నారంట, ఒక సారి వెళ్ళి రారాదూ!”
: “నేనిప్పుడు డల్లాస్ లో లేనే”

బా: “అదే(, మొన్నీమధ్యేగా చికాగో సుబ్బారావ్ గారి వూరి నుంచి డల్లాస్ వచ్చానన్నావ్?”
: “అది రెండు నెల్ల క్రితం మాట. ఇప్పుడు కొలరాడో అనీ ఇంకో ఊర్లో ఉంటున్నాలే”
బా: “ఇదేమి కొలవెరి రా.. ఇలా రెండు నెల్లకోసారి ఊరు మారటమేమిటొ, నాకంతుపట్టట్లా. మన బెంగుళూరు బాలరాజు గారి మనవడు పదిహేనేళ్ళనుంచి శుభ్రంగా బెంగుళూరు లోనే ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు.. కుండ కదలకుండా”
: “ఐతే యేమంటావే ఇప్పుడు?..”
బా: “నేననేదేముంది.. నువ్వే అప్పుడు అమేరికాని అదేదో అంటారని చెప్పి వెళ్ళావుగా..”
: “అదా.. Land of opportunities అనీ..”
బా: “అంటే?”
: “అది నీకర్ధం కాదులేవే.. సరే, నాకు ఒక ఇంటర్వూ కాల్ ఉంది, డెట్రాయిట్ లో నీకు తెలిసిన వాళ్ళుంటే చెప్పు, మళ్ళీ తర్వాత ఫోన్ చేస్తా, బాయ్”
బా: “??”

బామ్మ – మనవడు : Quality of life

బామ్మ: “హలో..”
మనవడు: “హలో..”
బామ్మ: “ఏరా బడుధ్ధాయ్, యేం చేస్తున్నావ్”
మనవడు: “ఆ( యేముందే, అమేరికాలో అందరు మగవాళ్ళు ఏం చేస్తారో, నేనూ అదే చేస్తున్నా”
బామ్మ: “అర్ధం కాలా..!”
మనవడు: “అదేనే, అంట్లు తోముతున్నా”
బామ్మ: “అదేం? అప్పుడు.. అదేంటి.. అదేదో చెప్పి మరీ అమేరికా వెళ్ళావ్?”
మనవడు: “అదా.. Quality of life అనీ..”
బామ్మ: “అంటే?”
మనవడు: “అది నీకర్ధం కాదులేవే.. సరే, నాకు బాత్రూంలో కొంచెం పని ఉంది, మళ్ళీ ఫోన్ చేస్తా, బాయ్”
బామ్మ: “??”